Op 25 maart 1957 werd de voorloper van de EU -de Europese Economische Gemeenschap- in Rome opgericht. Een paar maanden later riep de Raad van Europa de lidstaten op om pleinen, straten en wegen te vernoemen naar het prille project. In Nederland verschenen in de jaren die volgenden 26 Europapleinen. 

Een week na de zestigste verjaardag van het Verdrag van Rome stap ik in de auto voor een ruim vijftienhonderd kilometer lange tocht die mij langs alle Nederlandse Europapleinen zal voeren. De inrichting van onze omgeving weerspiegeld altijd de tijdgeest waarin zij werd gerealiseerd. Ik ben benieuwd of de staat van de huidige Europese Unie zich aan de toestand van de Europapleinen laat af te lezen.

De architectuur en stedenbouwkundige opzet van de Europapleinen ademt eenzelfde soort optimisme en onvoorwaardelijk geloof in maakbaarheid als de Europese samenwerking in die dagen. Net als de EU zijn de Europapleinen dringend toe aan een structurele opknapbeurt. Bij sommigen heeft deze al plaats gevonden. Zonder uitzondering zijn het van bovenaf georganiseerde verbouwingen geweest die aan de gemeenschappelijke ruimte van het plein weinig menselijke kwaliteit hebben toegevoegd. De Europapleinen uit de beginjaren zijn omgevingen uit een voorbije toekomst. Efficiënte en technocratische ruimtes die vooral een antwoord op praktische problemen zijn geweest; de woningnood en de explosieve toename van het autobezit. Maar ook representeren zij radicale ideeën over toekomstig wonen, werken en mobiliteit.